Het lerarentekort: onderwijsdienstplicht

Plotseling raakt het me. Ik heb geen idee waar het vandaan komt en welk bruggetje ik maakte in mijn hoofd. Ik bel mijn man, hij is weg voor zijn werk, en heb het over het lerarentekort.

Ik vertel hem over de sinds 2010 gehalveerde instroom van Pabostudenten en de toekomstige grote uitstroom van gepensioneerden. In mijn hoofd zie ik het voor me. Een school waarvan de helft van de klassen geen leerkracht heeft. Dat kan niet. Dat lossen we niet op met een hoger salaris, minder werkdruk, zij-instromers, verkorte Pabo opleiding of anders.

Maar wat dan? Op het moment dat ik mijzelf die vraag stel, schieten er allerlei gedachten door mijn hoofd. Ik denk eerst aan chaos, dan aan rellen en vervolgens aan opstootjes en oorlog. Wat als er plotseling oorlog uitbreekt en er zijn niet genoeg mensen om voor ons land te vechten. Wat gebeurt er dan? Ik zoek het op. Hoe zit het eigenlijk met de dienstplicht tegenwoordig?

Ik vind dit stuk (22 juli 2014) waarin duidelijk wordt uitgelegd hoe de dienstplicht werkt. De opkomstplicht is opgeschort.

En ook dit stuk (30 januari 2018) waarin, met nieuwe wetgeving (moet nog langs de eerste kamer), ook vrouwen oproepbaar zijn voor militaire dienst.

Ik trek deze gedachten door naar het onderwijs. Stel dat er oorlog uitbreekt in het onderwijs (figuurlijk gesproken natuurlijk), zou er dan, net als in het leger, een soort dienstplicht in werking treden? Zouden alle gepensioneerden, mensen met een onderwijsdiploma, parttimers, zzp’ers, onderwijsassistenten, onderwijskundigen, enzovoorts dan worden opgeroepen om verplicht een taak in het onderwijs te gaan vervullen? Zou er dan dus binnen afzienbare tijd een nieuwe wet liggen, die dit mogelijk maakt?

Ik denk er over na. Ik ben met een opleiding (tot kindertherapeut) bezig. Over twee jaar kan ik daarmee een eigen praktijk opstarten. Ik doe deze opleiding, om uiteindelijk uit het onderwijs te kunnen stappen, maar toch met kinderen bezig te kunnen zijn.

Met bovenstaand scenario zou het zomaar kunnen gebeuren dat ik, door een wetswijziging in verband met een buitensporig lerarentekort, over vijf tot tien jaar weer voor de klas moet staan. Verplicht. Opgeroepen door het ministerie.

De vraag is of het zover gaat komen. Komt er oorlog in het onderwijs? Het kan toch niet zo zijn dat duizenden kinderen, de toekomst van ons land, straks niet voldoende kunnen lezen en rekenen, geen opleiding hebben en niets kunnen betekenen voor onze maatschappij?

Ik maak me zorgen. Zorgen om de kinderen die nu geboren worden. Zorgen om (ex) collega’s, die om verschillende redenen het onderwijs zijn uitgestapt. Zorgen om de (toekomstig) gepensioneerden. Zorgen om de kwaliteit van het onderwijs.

Zorgen om de wellicht toekomstige “onderwijsdienstplicht”.

Ik hoop oprecht dat er iemand (of meerdere mensen met diegene) met een goed idee komt. Het probleem ligt er, de oplossing is echter nog niet gevonden. En ik vind mijn hersenspinsel, waarin ik de dienstplicht in het leger vergelijk met onderwijsdienstplicht, zelf ook niet dé oplossing.

2 gedachten over “Het lerarentekort: onderwijsdienstplicht”

  1. Beste Petra,

    Een interessant gedachtenexperiment dat je hierboven uitvoert! Voer om over na te denken.

    Maar over die onderwijsdiensplicht hoef je je echt geen zorgen te maken. Onderwijs is belangrijk, dat zeggen alleen de monden. De rest zwijgt, who cares?

    Bovendien: in talloze landen in de derdewereld wordt al decennia lang nauwelijks onderwijs gegeven, gewoon omdat de middelen ervoor ontbreken. Maar zelfs in de allerstrengste regimes daar, word je niet gedwongen om voor de klas te staan, al kan er wel druk op jongeren worden uitgeoefend om voor het onderwijs te kiezen. Ook daar beseft men: dat werkt helemaal niet! Een leraar is immers veel meer dan een lichaam voor een klas.

    Vandaar dat ik ook hoop, dat jijzelf in het onderwijs blijft, dat de situatie zo voor je verbetert, dat je ook geen enkele wens meer hebt om te ontsnappen!

  2. Bedankt voor uw mooie woorden Hans! Ik ben nog niet uit het onderwijs en wil(de) ook graag blijven (in een andere rol), echter wordt mijn opleiding gezien als horend bij fysiotherapie, logopedie, enz
    Ihkv passend onderwijs zou het mooi zijn als de grenzen wat minder hard worden, zodat lkr zoals ik, die hun hart volgen, in het onderwijs kunnen en willen blijven (dat kost het onderwijs minder geld en ouders ook)….

Reacties zijn gesloten.