Voornemens, valkuilen en vertier

Ik neem mij voor om het komende jaar op een gezonde wijze, met plezier les te gaan geven.
Dat is een pittig voornemen. Op dit moment lukt het namelijk niet; lesgeven. Sinds een aantal weken ben ik niet in staat om mijn beroep uit te voeren. Ik ben in de valkuil gestapt die iedereen om me heen van mijlenver zag aankomen, maar ik keek verder, mijn blik was op de verre toekomst gericht en ik keek even niet waar ik mijn voeten neerzette. Plop, daar lag ik “Voornemens, valkuilen en vertier” verder lezen

Innoveren een must?

Het lijkt wel een toverwoord. Innoveren je hoort het te pas en te onpas, het lijkt wel of niemand meer iets anders doet….Wat ben je aan het doen? Nou ik ben druk bezig met innoveren……
Wat is innoveren eigenlijk en waarom doen we dat met zijn allen? In de eerste plaats klinkt het waarschijnlijk beter dan vernieuwen, maar het betekent toch echt hetzelfde. En vernieuwen is vooruitgang en dus niet stilstaan. En stilstaan dat doen we niet meer in deze jachtige tijden.

Toch is er niets mis met stilstaan, genietend om je heen kijken en blij zijn met de verworvenheden die we hebben. Als je stilstaat zie je meer en kun je ook details zien die je als je voorbij rent gewoonweg mist.
Als je stilstaat kun je ook achteromkijken. Dat is niet aan te raden als je rent want dan kon je wel eens tegen een muur op lopen en dat kan hard aankomen. Echter zoals bijgaand plaatje laat zien kun je dat ook weer op een innovatieve manier doen. Al achteromkijkend zie je ook weer de goede en slechte zaken die je in je leven bent tegengekomen. Daar leer je van zodat je fouten niet vaker maakt en zodat je de goede zaken kunt herhalen. Niks mis mee zou ik zeggen.

Waarom is het vooral in het Onderwijs dan zo hot dat Innoveren? Hebben we dan niks geleerd van het verleden, maken we alle fouten weer opnieuw en laten we het goede liggen? De leraren klagen steen en been over het feit dat ze elke week, elke maand en elk jaar weer opgezadeld worden met nieuwe ideeën van weer een nieuwe lichting wetenschappers, ambtenaren en anderen die denken het beter te weten.
Terwijl de gemiddelde leraar heel goed weet “hoe het werkt” in zijn of haar klas wordt hij overspoeld met (overigens goed bedoelde) vernieuwingen en richtlijnen.
Het onderwijs volgt al enige decennia het Angelsaksische model van meten is weten, afrekenen en nadruk op cognitieve kwaliteiten. Het gevolg hiervan is duidelijk, veel schooluitval, vaak ongelukkige kinderen die hun andere kwaliteiten niet mogen laten zien, pesterijen, discriminatie enz. enz.
Zou het niet goed zijn om een pas op de plaats te maken en eens om te kijken? Was het vroeger zoveel slechter? Was er een model dat wel recht deed aan de meerdere competenties, vaardigheden, intelligenties van mensen? Doen ze het in andere landen misschien anders? beter?

In het beroepsonderwijs in Duitsland is het Rijnlands model nog steeds van kracht, hier wordt nog vanuit het Leerling-Gezel-Meester (LGM) principe gewerkt en mag de leerling gaandeweg zijn loopbaan alle kwaliteiten die hij bezit laten zien. Het LGM-principe is gebaseerd op de zeer oude vorm van ambachtsleren binnen een werkplaats. Het achterliggende idee is dat nieuwe werklieden kunnen leren van voorbeelden, toepassingen en ervaringen van meer ervaren werklieden, door samenwerking en gezamenlijke probleemoplossing. Wat is er mooier voor een kind om zo te leren. Ook in Nederland worden deze vormen van beroepsonderwijs gaandeweg meer en meer ingezet. Dat is mooi, men heeft dus achterom gekeken en gezien dat dit principe ook nu nog werkt, hoezo innoveren?
In het Rijnlands denken staat ook de mens voorop en niet zijn prestaties. Het Rijnlands model is een economisch model waarbij niet alleen winst voorop staat maar ook het werkplezier en het welbevinden van mensen. Als je dit doortrekt naar het onderwijs zijn dus niet alleen de prestaties van leerlingen van belang, of het aantal diploma’s dat de school afgeeft maar zeer zeker ook het welbevinden van de leerlingen en de docenten.

Gepersonaliseerd onderwijs komt dan al gauw om de hoek kijken. Het streven om ieder kind zoveel mogelijk zijn eigen leerproces te laten volgen met aandacht voor alle kwaliteiten die het heeft. Finland staat qua onderwijs in hoog aanzien op dit moment en hier focust men op talentontwikkeling, jonge kinderen mogen nog spelen en men is niet gericht op een zo vroeg mogelijke cognitieve ontwikkeling. Ook is er een verbod op testen!!! Leerlingen kunnen daardoor leren in een angstvrije omgeving waarin creativiteit en eigen initiatief worden aangemoedigd.
zie http://www.sbo.nl/blog/schoolsysteem-finland/

Als we in Nederland eens even stil zouden staan en om ons heen kijken of even over de schouder kijken dan zijn er genoeg mogelijkheden om te innoveren naar de “gelukkige school” en is iedere school in staat om hieraan invulling te geven in een collectief leerproces van schoolleiding, lerarencorps, leerlingen en ouders.

Dit collectieve leerproces is de mooiste innovatie die je je kunt bedenken. Laten we daar in Nederland naar streven.

Een week van nieuwe ontmoetingen #Tieteat

Samen in gesprek met mensen die je niet ‘kent’.
Nou ja, wel een beetje, maar alleen van Twitter en dus niet in ‘real life’.

Ga maar proberen, ga maar doen
Het begon allemaal zo’n half jaar geleden. Ik werd op Twitter uitgedaagd door Karin Winters en Edith van Montfort, zo van “Jij daar met je mening over goed onderwijs, wordt het niet eens tijd voor een blog?” “Daar kun je meer kwijt dan in 140 tekens.”
Het overviel me volledig en ik deinsde in eerste instantie ook wel even terug. Wie zat daar nu op te wachten en dat kan ik helemaal niet, waren de eerste gedachten die er door me heen gingen. Ik kreeg een plekje aangeboden op www.onderwijswijven.nl en al enkele uren later verschenen de inloggegevens per mail.
“Natuurlijk, jij ook altijd met je grote bek, dat komt ervan.”
Maar omdat mijn motto in het onderwijs toch is: “Ga maar proberen, ga maar ervaren, ga maar doen.” en ik van deze twee dames het vertrouwen kreeg dat ik geen ‘prut of volledige onzin’ op deze blog zou zetten, voelde het als een echte uitdaging.
De eerste blog mocht ik laten nalezen door Florine Blokland, die al snel tegen me zei bij een volgende vraag: “Ga het maar zelf doen en als er echt ‘fouten’ in staan of dingen veranderd moeten, kan dat altijd nog.”

Voor ik het wist
Meerdere blogs volgden, een eigen blog werd gestart en inmiddels worden deze blogs ook gepubliceerd op www.hetkind.org, mocht ik een bijdrage leveren aan www.creatiefdenkeninonderwijs.nl, werd ik uitgenodigd door de directeur van het Schoolleidersregister om mee te praten over mij job en kon ik deelnemen aan een gesprek met de hoofdinspecteur Arnold Jonk over het inspectiekader.
Wie had dat kunnen denken, bloggen als uitlaatklep voor gebeurtenissen en ervaringen uit mijn dagelijkse praktijk als schoolleider op een school voor OntwikkelingsGericht onderwijs. En toen kwam de uitnodiging om van de partij te zijn bij de #Tieteat van de Onderwijswijven.

#Tieteat
En nu was het dus zondagmiddag en was ik op weg naar De Meern waar Karin Winters haar huis ter beschikking stelde aan de jaarlijkse #Tieteat van de vrouwen die ook op de gezamenlijke blog van Onderwijswijven publiceerden. Wat zenuwachtig en onzeker stapte ik met mijn schalen ‘Marokkaanse ballen’ in de auto. De ballen had ik de dag ervoor met mijn zoon gerold, zo’n 2 kilo. En natuurlijk werd er al wat gniffelend gereageerd in de trant “Dat is toch veel te veel”, maar ook dat is leren jezelf te accepteren.
Altijd te veel, is nooit te kort en dus altijd een volgende dag een zelfde maaltijd.
Ik realiseerde me dat ik het best spannend vond, een groep vrouwen te ontmoeten die veelal elkaar al kenden, maar tenminste elkaar al een keer hadden ontmoet.
Niet te vroeg willen zijn, maar zeker ook niet als laatste binnen willen komen.
Waar zouden de gesprekken over gaan en is dat überhaupt wel leuk zo’n kamer met vrouwen? Het voelde een beetje als de eerste dag van de opleiding voor kleuterleidsters, de KLOS. Wat had ik daar tegenop gezien, alleen maar meiden.
Best ingewikkeld voor iemand die over het algemeen gesprekken met mannen veel interessanter vindt.

There we are
Ik arriveerde binnen het uur en alles verliep volgens planning. Ik belde aan, wat onhandig met in mijn ene hand de tas met ‘ballen’ en op mijn arm een bos tulpen. Karin deed open en begroette mij enthousiast. Achter haar hoorde ik een veelvoud van stemmen, ik was duidelijk niet de eerste en dat beaamde ze ook.
De jas mocht over de tuinstoelen in de garage en meteen dacht ik:” Yes, gewoon lekker makkelijk, daar hou ik van.”
Ik stelde me voor, geen idee of mijn naam voor de aanwezigen wel bekend zou zijn,  maar ik zag de profielfoto’s van Twitter die tot leven kwamen en het voelde eigenlijk bijna meteen vertrouwd. Het ongemakkelijk voelen duurde zo’n 5 minuten, maar al snel volgden er hele leuke gesprekken over allerhande onderwerpen. En natuurlijk waren het fragmentarische gesprekken, korte indrukken, maar opvallend was wel dat ik merkte dat hier, in deze woonkeuken in De Meern, vrouwen bijeen waren, die mooi onderwijs wilden maken en daar een positieve bijdrage aan wilde leverden. Allemaal op hun eigen manier, vanuit de eigen discipline. Het gezelschap ademde beweging uit, zoekend naar oplossingen, een wil om een onderdeel te zijn van ‘de olievlek’ voor goed innovatief betekenisvol onderwijs.
Het waren vragende gesprekken, verkennende gesprekken, op zoek naar antwoorden en men schuwde niet om daar de eigen onzekerheid ook een plaats te geven.

Allemaal zoekers!

Onderwijsvrouwen 1 TieteatOnderwijswijven 2

Met een van de schalen leeg, maar de andere dus nog vol, een hoofd vol indrukken en een ervaring rijker, reed ik richting Alkmaar.
Ik besloot onderweg een hapje te eten en mijn gedachten te delen met alle anderen in het wegrestaurant. Niet thuis willen komen in een leeg huis, maar nog even de drukte van een wegrestaurant opzoeken. Geen idee waarom, maar terwijl en een bord met sla weg kauwde, dacht ik voldaan terug aan deze middag.
Veel meer leerkrachten en schoolleiders zouden hun ‘veilige zone’ moeten verlaten en zich open moeten stellen voor nieuwe ervaringen en gesprekken met mensen uit het veld.
Zoek de verbinding en ga in gesprek, het levert je zoveel op.
En of dat nou is op de Onderwijsavonden in De Balie of die van HetKind, bij de bijeenkomsten van het Schoolleidersregister, in gesprek  met de Inspectie, op congressen of bij een #Tieteat.
Ga leren van en met elkaar en bouwen aan mooi onderwijs. Het brengt je nieuwe contacten, geeft je nieuwe inzichten en ideeën.

Bedankt allemaal voor de mooie middag.

foto (1)

Recept Marokkaanse gehaktballen  

Rebuilding trust, gemiste kans

‘En?’, vroeg mijn zoon, ‘hoe was het?’ Hij had graag mee gewild.

Het was geweldig, overdonderend en ik heb genoten maar…..

Laat ik bij het begin beginnen. Vorige week donderdag ben ik naar TEDxRadboudU geweest. Het was een geweldige dag in de Vereeniging in Nijmegen. Radboud University viert haar 90 jarig bestaan en daar mogen we allemaal van meegenieten. Van 16 mei tot 2 juni vinden diverse activiteiten plaats waaronder TEDxRadboudU.

De opening vond plaats door Desmond Tutu. Hij verontschuldigde zich voor niet live aanwezig zijn en opende met:

You have gathered to discuss a beautiful theme: Re-building Trust. “Trust” is such a simple little word, yet so heavily loaded.

En even later:

But what is going well in the Netherlands is that according to international research, yours are among the happiest children on earth. What a privilege it must be to grow up in such a country.

How is a discussion about Rebuilding Trust relevant to a country with the happiest children in the world?

BAM: spijker op zijn kop.

Daarvoor was ik bij TEDxRadboudU voor nieuwe ideeën rondom het thema rebuilding trust. Ik verheugde me nog meer op wat komen ging.

Marc Slors begon:

“Mijn zoon wilde mijn laptop lenen. Natuurlijk dat mag.” Zijn zoon komt na verloop van tijd terug en wil gaan uitweiden over wat hij gedaan heeft met de laptop. Op dat moment glijdt de laptop uit zijn handen. Scherm stuk.

Onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn vertrouwen en kwetsbaarheid. Daarover moet je niet nadenken. Vertrouwen moet onbewust gaan, wanneer het een bewust proces is heb je geen ruimte voor andere, nieuwe dingen. Op deze manier hebben we ruimte om ons creatief en cognitief te ontwikkelen. En dus mocht de zoon van Marc de nieuwe laptop weer lenen. Het gaat om vertrouwen.

Ik vertelde mijn zoon alleen mijn highlights. Dat doe ik hier ook, ik wandel dus een beetje door het programma.

Trust fall is een spelletje dat kinderen met elkaar doen. Mijn zoon doet dat ook en vond het hilarisch dat we met zijn 1200-en naar dat soort filmpjes hebben gekeken. Voorbeeld zien? Kijk hier.

Prachtig vond ik Enny Das met haar zelfspot en het pleidooi om haar als spreker even te laten kalmeren. Ze vraagt om rust van het publiek en de zaal is doodstil. Ze gaat de interactie aan met de toehoorders en stelt ook vragen aan het publiek. Waarom ze om stilte vraagt en ruimte voor rust is om authentiek te zijn. Ze wil niet doen alsof. Ze wil niet onzeker zijn tijdens haar TEDtalk. Omarm je onzekerheid want misschien is dat jouw essentie. Vertrouw je onzekerheid want het is jouw echte zelf. Een passievol betoog om vertrouwen in je zelf te hebben.

enny

Toen kwam Ybo Buruma, ‘als ik nu een studie moest kiezen, zou ik rechten kiezen’, zei ik een paar jaar geleden na zijn voorlichtingscollege. Wat een geweldig passievol mens. Hij kan mensen inspireren. Helaas kwam hij tijdens dit evenement niet goed uit de verf. Hij begon aardig met het vragen van een telefoon uit het publiek. De relatie met vertrouwen was snel gelegd. Krijgt deze mevrouw haar telefoon terug? Zal Ybo het niet vergeten? Wat vindt de zaal?

De gelaagdheid van vertrouwen werd meteen duidelijk. Daarna had hij het over de rol van rechters en het vertrouwen in rechters. Rechters zijn geen machines en voor iedere rechtszaak is geen blauwdruk. Er zijn altijd omstandigheden die meetellen. De mevrouw uit de zaal kreeg vanzelfsprekend haar telefoon terug.

Na koffie en cupcakes gingen we verder.

Tilman Andris liet zien dat hij een goed illusionist is. Ondanks de uitleg en het vertrouwen dat hij ons schonk door een truc uit te leggen, was de hele zaal onder de indruk van de illusie met de ringen.

Bart Jacobs leerde ons wantrouwen. Nu.nl en amazon.com zijn grote dataverzamelaars. Ze willen alles van ons weten. En wij argeloze smart phone gebruikers, goed van vertrouwen, installeren de app en klikken overal ja op, ik ga akkoord. Sukkels dat we zijn. We staan ons hele leven af, aan deze organisaties. Geef jij je sleutel van je huis aan een vreemdeling? Die alleen maar even komt kijken wat je eet en hoe je woont en wat je interesses zijn? Nee toch? Nou dat is feitelijk wat je doet met nu.nl, aldus Bart Jacobs. Stop naïef te zijn en neem je verantwoording. Naar mijn smaak was dit wel erg ver van rebuilding trust, maar wel een belangrijke boodschap.

Op Twitter werd veel gereageerd op een TEDtalk van ShaoLan over leren van Chinees. Voor wie thuis wil oefenen na het zien van dit fimpje dat kan met Memrise.

Het leukste vond ik Niek Janssen. Hij vertelde de mythe van Orpheus en Eurydice vol overgave. Voor wie de mythe niet kent je kunt hem hier lezen. Heel in het kort: Orpheus redt Euydice en moet de tocht uit de onderwereld maken. Eurydice zal hem volgen ,maar hij mag niet omkijken. Hij moet vertrouwen op Hades de God van de onderwereld. Wanneer Orpheus niets meer hoort van Eurydice kijkt hij toch om. Eurydice is hij voorgoed verloren.

Het publiek zat helemaal in het verhaal. Zijn boodschap in relatie tot vertrouwen: Don’t look back. Net als Orpheus, kijk vooruit en heb vertrouwen in de toekomst. Prachtig. Of zijn verhaal rondom de mythe waar was weet ik niet, maar hij had het vertrouwen van het publiek. Het publiek gelooft in vertellers. Niek is een verteller.

Ik doe heel veel mensen te kort die leuke, onderhoudende praatjes hadden. Je kunt alle TEDtalks op deze site nog zien.

Toch heb ik wat gemist.

Eigenlijk ging het hele programma over vertrouwen hebben en niet over vertrouwen winnen of opnieuw opbouwen. Na de fraude van Diederik Stapel (2011) zou het prettig geweest zijn wanneer een universiteit aangaf wat ze daar tegen gaan doen. Hoe gaan sociaal psychologen het vertrouwen terugwinnen? Na alle debacles in de bankwereld zou het goed zijn als een universiteit haar visie gaf op hoe het beter kan. Of hoe het anders kan? Aandacht voor nieuwe ideeën en initiatieven zou plezierig geweest zijn. Niets van dat alles.

Het was geweldig, overdonderend en ik heb genoten, maar een volgende keer mag het losser en moderner. Een beetje meer interactie met de zaal was prima geweest. Wat minder filmpjes uit de oude TEDdoos, die hebben we namelijk thuis al gezien. Wat meer sprekers van de wereld 3.0 met nieuwe, frisse ideeën over zaken doen en vooruitgang. De toekomstvisie van deze mensen, die gebaseerd is op vertrouwen wil ik graag horen.

Was er dan niets van dit alles?

Jawel, nog even speciale aandacht voor het goede idee van studente Kimberly Schelle waarin ze vraagt om een dansleraar in het academisch onderwijs. Ze heeft nooit geleerd om buiten het academisch onderwijs te communiceren over haar onderwijs en onderzoek. Dat is een gemiste kans. Wetenschap kom uit je ivoren toren, is haar oproep. Wetenschap: leer communiceren zoals een dansleraar dat doet, begrijpelijk voor iedereen.

‘Het was super’, verzuchtte ik tegen mijn zoon.

De uitvoering, de afronding, de voorbereiding.

Nu het zo tegen het einde van het schooljaar loopt (in het zuiden hebben we effectief nog maar 3 lesweken!) heb ik altijd zo’n reflectie moment. Ik ben nog enorm druk met de uitvoering van mijn taak als mentor maar ondertussen kijk ik alvast even ietsje verder dan de komende weken. Ik kijk al naar mijn klas, mijn leerlingen, wat hebben we allemaal gedaan dit jaar, wat hebben we bereikt. Wat zijn we gegroeid met z’n allen en wat hebben we gestoeid met z’n allen. Gegroeid in schoolse vaardigheden: 8ste-groepers kwamen binnen met als hulpvraag: leer mij plannen en organiseren. Gegroeid in zelfvertrouwen: beschadigde leerlingen die weer konden vertrouwen op hun kunnen, kinderen zie in zagen dat ze niet de enige zijn die extra ondersteuning nodig hebben! Gestoeid dat we hebben: leren omgaan met elkaar, gezellig doen met elkaar, dit is nog steeds een uitdaging!
Met liefde zal ik de leerlingen uit mijn klasje (de klas blijft niet bij elkaar op basis van didactische en pedagogische verschillen) doorspreken met de ontvangende mentor, in de hoop dat ze volgend jaar weer hun plekje vinden!

Volgend jaar….het lijkt nog zo ver weg maar op 12 juni komen ze alweer, de nieuwe brugklassers, kennis maken met hun nieuwe school, klas en mentor. Voor mij een moment om te bedenken wat ik volgend jaar allemaal anders wil doen….ik neem er nog even de tijd voor….tips zijn welkom!