Regen in Onderwijsland

Een blog schrijven als het buiten druilerig en koud is is misschien niet zo’n goed idee. Maar als ik naar buiten kijk en de nattigheid zo overzie dan moet ik toch denken aan wat er allemaal speelt in het onderwijs.
Als je de berichten leest dan heb je de indruk dat niets goed is, alles moet op de schop. Het onderwijs moet vernieuwen (innoveren heet dat in jargon) en de kinderen zijn allemaal zielige wezentjes die aan ons onderwijs overgeleverd zijn.

Niets is minder waar. Ons onderwijs behoort nog altijd tot het beste in de wereld en daar mogen we best trots op zijn. Onze kinderen behoren tot de gelukkigste kinderen in ieder geval in Europa en ook dat moeten we koesteren.

Natuurlijk kan het altijd beter en moeten we altijd kijken of iets anders moet. De kinderen van nu zijn niet meer de kinderen van vijftig jaar geleden terwijl het onderwijs wel nog op de leest van die tijd gestoeld is. En inderdaad de leraar die voor de klas staat die heeft twintig/dertig jaar geleden les gehad en heeft soms niet echt notie van wat er in de wereld van de huidige jongeren speelt. Dat is wel een gemis.

De huidige tijd met al zijn informatie op elk uur van de dag vraagt dus wel om een omslag in het Onderwijs en het zou mooi zijn als we die omslag vorm geven voor en zeker met de jongeren. Laat hen meedenken over hoe het anders moet, stap hun wereld binnen en laat hen vertellen wat ze graag op school willen leren. Gebruik die tools die zij zelf gebruiken ook in het onderwijs, dan is de school een verlengstuk van hun wereld en misschien gebeuren er dan niet meer zo’n extreme zaken als jihadisme en uitsluiting. Dus zaken als Ipad scholen, sociale media in het onderwijs enz. kunnen een steentje bijdragen aan het begrip voor elkaar van leerlingen onderling en leraren en leerlingen. Ook ouders moeten daarbij betrokken worden. Lessen in gebruik van sociale media, ipads, computers, internet e.d. zijn ook voor hen van belang. Zo kan afwijkend gedrag eerder gesignaleerd worden en spreekt men dezelfde taal als er gesprekken nodig zijn.

Utopia? ik hoop het niet en ik zie ook dat er al veel ingezet wordt op Onderwijs gestoeld op de vragen van deze tijd. zie bijvoorbeeld: http://www.tubantia.nl/regio/enschede/nieuw-onderwijsconcept-delta-start-volgend-schooljaar-in-enschede-1.4572884 en http://mijnplein.nl/uploads/brochure-versie-24-januari-de-schutse.pdf en http://www.agoraroermond.nl/agora-2/waarvan ik de laatste al vaker als voorbeeld genoemd heb.
Onderwijs in verandering, een goede zaak maar wel met behoud van het goede en niet het kind met het (regen)water weggooiend.

Iedereen aan het fröbelen

Pauline bij de lasercutterIk was al een tijdje van plan om te gaan kijken bij het fablab van de Populier in Den Haag.  Afgelopen vrijdag werden de docenten die daar les geven (Arjan en Per-Ivar) geïnterviewd door Carla Desain voor mijn nieuwe boek CodeKlas. Ik kon het zo dus mooi combineren. Op naar Den Haag. Een prachtige oude school en na een lange wandeling door de catacomben kwam ik aan op de zolder waar een stuk of drie open lokalen waren. Met in het midden een ruimte voor de docenten vol met spullen en materialen.

Er liepen al heel wat pubers rond en ik zag een stapel eten staan. Broodjes, worstjes, pizza’s, m&m’s en nog veel meer lekkers. Het lekkers wat ik had meegenomen viel in het niet bij deze grote hoeveelheid eten. Maar wel slim, want rond etenstijd zorgen dat pubers happy blijven, is eten een absolute must.

Per-Ivar begon de bijeenkomst met een rondje hoe iedereen zich voelde en welk project ze die avond gingen doen.  Iedereen had al plannen gemaakt, maar ik zag al snel (toen ze eenmaal bezig waren) dat er kleine groepjes ontstonden die elkaar aan het helpen waren en zo nu en dan liepen ze langs de tafel met eten om wat in hun monden te stoppen.

Ik deed zelf ook een rondje en ik zag een houten hand met scharnieren waar iemand mee bezig was om hem aan te sturen via een computer. Twee meiden waren bezig om een bank te maken voor hun kat, waar ze zich ook in kon verstoppen. Ik zag ook een schaakbord en iemand was bezig om met sateprikkers en lange brug te maken en er werden tekeningen geprint met de water color printer.  Per-Ivar en Arjan liepen zelf ook rond (met nog twee collega’s) en hielpen hier en daar, Maar ze waren zelf ook bezig met dingen uitproberen.

Mijn vingers jeukten en toen ik de laser cutter zag, wilde ik ook dat ook uitproberen. En een half uurtje later haalde ik mijn eerste maaksel tevoorschijn. Ik was ape-trots. Toen op naar de water color printer en daar ook heb ik een mooie tekening gemaakt met heel veel kleurtjes.

Aan het eind van bijeenkomst werd er weer een rondje gedaan. Wat heb je gedaan? Het antwoord was vaak: “Oo een beetje geklooid” Maar wat heb je dan geklooid en wat heb je er van geleerd? Sommige leerlingen tekenden op een deur hoever ze waren met hun project. En toen was er een grote schoonmaak. En die enorme berg met eten? Die was zo goed als op.

Eens in de maand hebben ze een plakken en knippen bijeenkomst voor docenten of andere belangstellende. Ik hoop dat ik nog eens terug mag komen.

Mijn textiel hart gaat harder kloppen bij het zien van zoveel creativiteit. Ik voel dat alles samen komt. Het creative, het programmeren, het maken, het altijd nieuwe dingen willen uitproberen. Wat een feest. Ik zie ook hoe belangrijk het is dat leerlingen zelf leren fröbelen, ontdekken, nieuwsgierig worden naar techniek die er achter zit.

Einde van het (school)jaar

Zo, dat was al weer een tijd geleden. Een blog bijhouden is toch niet zo gemakkelijk als ik dacht.
Och, elke week een stukje schrijven, dat moet toch te doen zijn.
Nee dus, er zijn van die tijden dat het helemaal niet lukt. Te druk, geen inspiratie, ’s avonds te moe….. noem de redenen of zo u wilt de smoesjes maar op. “Einde van het (school)jaar” verder lezen

Innoveren een must?

Het lijkt wel een toverwoord. Innoveren je hoort het te pas en te onpas, het lijkt wel of niemand meer iets anders doet….Wat ben je aan het doen? Nou ik ben druk bezig met innoveren……
Wat is innoveren eigenlijk en waarom doen we dat met zijn allen? In de eerste plaats klinkt het waarschijnlijk beter dan vernieuwen, maar het betekent toch echt hetzelfde. En vernieuwen is vooruitgang en dus niet stilstaan. En stilstaan dat doen we niet meer in deze jachtige tijden.

Toch is er niets mis met stilstaan, genietend om je heen kijken en blij zijn met de verworvenheden die we hebben. Als je stilstaat zie je meer en kun je ook details zien die je als je voorbij rent gewoonweg mist.
Als je stilstaat kun je ook achteromkijken. Dat is niet aan te raden als je rent want dan kon je wel eens tegen een muur op lopen en dat kan hard aankomen. Echter zoals bijgaand plaatje laat zien kun je dat ook weer op een innovatieve manier doen. Al achteromkijkend zie je ook weer de goede en slechte zaken die je in je leven bent tegengekomen. Daar leer je van zodat je fouten niet vaker maakt en zodat je de goede zaken kunt herhalen. Niks mis mee zou ik zeggen.

Waarom is het vooral in het Onderwijs dan zo hot dat Innoveren? Hebben we dan niks geleerd van het verleden, maken we alle fouten weer opnieuw en laten we het goede liggen? De leraren klagen steen en been over het feit dat ze elke week, elke maand en elk jaar weer opgezadeld worden met nieuwe ideeën van weer een nieuwe lichting wetenschappers, ambtenaren en anderen die denken het beter te weten.
Terwijl de gemiddelde leraar heel goed weet “hoe het werkt” in zijn of haar klas wordt hij overspoeld met (overigens goed bedoelde) vernieuwingen en richtlijnen.
Het onderwijs volgt al enige decennia het Angelsaksische model van meten is weten, afrekenen en nadruk op cognitieve kwaliteiten. Het gevolg hiervan is duidelijk, veel schooluitval, vaak ongelukkige kinderen die hun andere kwaliteiten niet mogen laten zien, pesterijen, discriminatie enz. enz.
Zou het niet goed zijn om een pas op de plaats te maken en eens om te kijken? Was het vroeger zoveel slechter? Was er een model dat wel recht deed aan de meerdere competenties, vaardigheden, intelligenties van mensen? Doen ze het in andere landen misschien anders? beter?

In het beroepsonderwijs in Duitsland is het Rijnlands model nog steeds van kracht, hier wordt nog vanuit het Leerling-Gezel-Meester (LGM) principe gewerkt en mag de leerling gaandeweg zijn loopbaan alle kwaliteiten die hij bezit laten zien. Het LGM-principe is gebaseerd op de zeer oude vorm van ambachtsleren binnen een werkplaats. Het achterliggende idee is dat nieuwe werklieden kunnen leren van voorbeelden, toepassingen en ervaringen van meer ervaren werklieden, door samenwerking en gezamenlijke probleemoplossing. Wat is er mooier voor een kind om zo te leren. Ook in Nederland worden deze vormen van beroepsonderwijs gaandeweg meer en meer ingezet. Dat is mooi, men heeft dus achterom gekeken en gezien dat dit principe ook nu nog werkt, hoezo innoveren?
In het Rijnlands denken staat ook de mens voorop en niet zijn prestaties. Het Rijnlands model is een economisch model waarbij niet alleen winst voorop staat maar ook het werkplezier en het welbevinden van mensen. Als je dit doortrekt naar het onderwijs zijn dus niet alleen de prestaties van leerlingen van belang, of het aantal diploma’s dat de school afgeeft maar zeer zeker ook het welbevinden van de leerlingen en de docenten.

Gepersonaliseerd onderwijs komt dan al gauw om de hoek kijken. Het streven om ieder kind zoveel mogelijk zijn eigen leerproces te laten volgen met aandacht voor alle kwaliteiten die het heeft. Finland staat qua onderwijs in hoog aanzien op dit moment en hier focust men op talentontwikkeling, jonge kinderen mogen nog spelen en men is niet gericht op een zo vroeg mogelijke cognitieve ontwikkeling. Ook is er een verbod op testen!!! Leerlingen kunnen daardoor leren in een angstvrije omgeving waarin creativiteit en eigen initiatief worden aangemoedigd.
zie http://www.sbo.nl/blog/schoolsysteem-finland/

Als we in Nederland eens even stil zouden staan en om ons heen kijken of even over de schouder kijken dan zijn er genoeg mogelijkheden om te innoveren naar de “gelukkige school” en is iedere school in staat om hieraan invulling te geven in een collectief leerproces van schoolleiding, lerarencorps, leerlingen en ouders.

Dit collectieve leerproces is de mooiste innovatie die je je kunt bedenken. Laten we daar in Nederland naar streven.

Onderwijs dat er toe doet

Als zzp’er of liever gezegd zp’er (zelfstandig professional) kom ik op veel verschillende plaatsen en ontmoet ik veel diverse mensen.
Wat de dag van morgen brengt is een onbekend terrein. Dit maakt het werken in het onderwijs interessant en heel gevarieerd.

Wat mij wel opvalt in al die settings in het onderwijs (want daar ben en blijf ik werkzaam) is de wens van iedereen om het “goed” te doen. En als ik dan doorvraag wat dat “goede” dan inhoudt dan is dat altijd gerelateerd aan de leerling of aan de student. Goed onderwijs is onderwijs dat er voor de leerling, de student, het kind toe doet!

Waarom gaat het dan toch soms zo ongelofelijk fout? Waar ligt dat aan? Aan het onderwijs, de leraar, het kind, de ouders? Zomaar wat vragen die bij me opkomen.

Mijns inziens is er geen enkel maatschappelijk gebied als het onderwijs waarin zoveel innovaties worden uitgedacht. Ik schrijf met name uitgedacht omdat het met het uitvoeren meestal niet zo’n vaart loopt.
Loop nog maar eens door je eigen school en kijk eens of er veel veranderd is. Ja, de muren hebben vaak een kekker kleurtje en de juf heeft misschien een nieuwe jurk. Maar de setting: kinderen in de klas en juf of meester er voor is in al die jaren niet zoveel veranderd. Klassikaal onderwijs is een al eeuwenoude methode om grote groepen les te geven. Dit is natuurlijk goedkoop maar of het goed is voor de leerlingen?

Allerlei vormen van vernieuwingen zijn uitgedacht en uitgeprobeerd, maar ook even hard weer losgelaten. Wat is dat toch dat in het onderwijs weinig beklijfd en alles om de zoveel tijd weer opnieuw wordt uitgevonden? Waarom leert men zo weinig van elkaar. Wat op één school goed gaat vindt de andere school weer opnieuw uit. En toch is er iedere dag wel ergens een onderwijscongres of conferentie waar hordes leraren en onderwijsmanagers naar toe gaan. Wordt hetgeen men daar opsteekt niet gedeeld? Uit onderzoek blijkt dat de opbrengsten van het bezoek aan deze conferenties groot zijn voor de bezoeker maar vaak weinig gedeeld worden met collega’s of de rest van de school. Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat de hoogste opbrengsten voor een team of voor een school gehaald worden uit training on the job en dan ook nog samen het het team. Dit pleit dus voor een teamgerichte aanpak van een verandering of vernieuwing. Samen of collectief leren dus (mijn stokpaardje!!)

Onderwijs dat er toe doet is niet zozeer gericht op innoveren maar meer op de inhoud, sluit deze inhoud nog aan op de leefwereld van het kind, de leerling, de student. Want dat is toch waar we het allemaal voor doen (zoals ik hierboven al constateerde). Het kan dan wel zo zijn dat het ene kind een andere inhoud of aanpak nodig heeft dan het andere en dat we daarom moeten overgaan tot flexibelere vormen van onderwijs, op maatwerk. Dat is ook verandering en vernieuwing maar dan wel gericht op de doelgroep.

Wat dat betreft zijn er vlammetjes van voorbeelden en daar kunnen andere scholen zich zeker aan warmen. Zoek deze voorbeelden op en doe er je voordeel mee. Mensen die iets moois tot stand hebben gebracht willen dit graag met andere delen.

Want zoals het motto van lijnspel (het samenwerkingsverband van zp’ers waar ik bij aangesloten ben) luidt:
DELEN IS HET NIEUWE HEBBEN