Plezier op school: niet belangrijk

 

‘Je gaat niet voor de fun naar school,’ zei ik gisteren tegen mijn zoon: ‘Je moet gewoon je best doen en hard werken.’

 

Het schaamrood staat me op de kaken.

 

Ik, die altijd heb verkondigd dat je nu leeft en niet alleen in je weekenden en vakanties, durf zo’n opmerking te maken tegen een kind. Mijn kind welteverstaan. Schokkend.

 

Hoe kwam dat?

 

Toen ik kind was, waren er geen computers. Wel veel boeken. Ik hield van lezen. Op de basisschool mocht ik lezen, wanneer mijn werk af was. Als ik de extra sommen en wiskunde af  had, mocht ik naar de bibliotheekkast in de vijfde klas  lopen om nieuwe boeken  te halen. Dan sloop ik van mijn plek, via de tussendeur naar de andere klas. Heel stilletjes koos ik een nieuw boek en zette het oude terug. Dat gevoel van vrijheid zal ik me altijd herinneren.
De mogelijkheid om zelf te kiezen, om te doen wat ik fijn vond: lezen, opgaan in een andere wereld.

Op de middelbare school werd dat anders. Ik sleepte me van les naar les. Bij docenten, die hun vak het allerbelangrijkst vonden, had ik geen tijd om weg te dromen, laat staan te lezen. Ik werd een zesjesleerling.

 

Precies zoals mijn zoon nu.

 

Mijn zoon (16 jaar) heeft een grote algemene ontwikkeling. Hij houdt zich bezig met politiek en wereldvraagstukken. Hij sport intensief. Als gevolg van het gamen met gamers over de hele wereld spreekt hij uitstekend Engels. Maar mijn zoon heeft een hekel aan school. Op school moet hij stilzitten, luisteren en zich bezighouden met dingen die hem niet interesseren. Hij leert dingen waarvan hij niet begrijpt waarom hij ze moet leren.

De vraag is: waarvoor gaat hij naar school? Diploma’s zijn aan inflatie onderhevig en het onderwijs loopt jaren achter bij de wereld en de vaardigheden van nu.

 

Wat is eigenlijk goed onderwijs?

 

René Kneyber zegt:

Onderwijs is goed wanneer het drie doeleinden nastreeft:

  1. Kwalificatie: De kennis en vaardigheden die een kind zich eigen moeten maken.
  2. Socialisatie: Leren om zich in te voegen in een bestaande ordening bijvoorbeeld de school of de volwassen wereld.
  3. Subjectificatie: Identiteitsontwikkeling, een uniek mens worden.

Het probleem op dit moment is dat scholen, gestuurd door overheidsbemoeienis, alleen voor kwalificatie gaan. Socialisatie en subjectificatie worden in het huidige systeem zwaar onderbelicht. De onderwijsinspectie keurt bijvoorbeeld activiteiten af, zoals: een schoolkamp voor en met de hele basisschool. Onder het motto: dit kan geen lestijd zijn. Dat geeft aan hoe over socialisatie gedacht wordt. Nadruk op kwalificatie.

 

Kwalificatie is het minst leuk voor leerlingen.

Kwalificatie is het makkelijkst voor docenten.

 

Zie hier het dilemma.

 

Als ouders draag je bij aan de nadruk op kwalificatie door je kinderen op te zwepen: Je moet je best doen en hard werken. Samen, ouders en scholen, richten we de aandacht op kwalificatie.

De aandacht zou meer gericht moeten zijn op socialisatie en subjectificatie, dat sluit aan bij de pubertijd en de wensen en uitdagingen van de toekomst. In de toekomst gaat het niet om kennis: het gaat om inventiviteit en kritisch zijn, om ondernemerschap en lef. Het gaat om vertrouwen, en reputatie en je weg weten te vinden in een ingewikkelde wereld met steeds meer techniek.

We willen onze kinderen opvoeden tot goede wereldburgers. Hard werken is niet erg. Dat kan zelfs heel leuk zijn, zeker als je passie voor je werk hebt. Maar:

 

Passie krijg je niet door je te kwalificeren.

 

Passie heb je alleen maar voor iets wat je echt leuk vindt. In dat geval is je werk je hobby, kun je hard werken en gedreven zijn. Dan kun je een reputatie opbouwen als expert. Waarom zou je daar niet mee beginnen op school?

Dertig jaar geleden maakte ik mijn huiswerk niet. Ik ging liever lezen. Mijn zoon maakt zijn huiswerk niet, hij gaat liever gamen. Pas later in mijn werk ontdekte ik hoe leuk het is om te leren. Onderwijs zou je moeten helpen je passie te vinden en te ontwikkelen.

 

Misschien dat mijn zoon dan met plezier naar school gaat.

 

Bronnen:

Onderwijsvernieuwing: De sleutel ligt op school!

De lat voor onderwijsvernieuwing

Onderwijs van de toekomst: School zonder educatie

Claire Boonstra @TEDxAmsterdam

 

Meer lezen van Manon kan hier.

 

 

15 gedachten over “Plezier op school: niet belangrijk”

  1. Helemaal herkenbaar inclusief het schaamrood op de kaken….vanmiddag 10 minuutgesprekken op school ik draai je blog uit en neem het mee….groet Eva

  2. Ook ik herken, uit eigen ervaring, heel veel in dit blog. jammer alleen dat je toch weer in de valkuil trapt van kennis of inventiviteit en kritisch zijn. Zeker in het funderend onderwijs speelt kennis nog steeds een belangrijke rol, naast het vermogen tot analytisch denken, probleem oplossend vermogen en creativiteit.

    1. Wat mij betreft is het niet of of maar en en. Ik onderschat het belang van kennis niet en geloof dat je ook kennis nodig hebt.
      Maar:

      Kennis was vroeger iets wat je moest leren en onthouden omdat je het anders niet (meer) wist.

      Nu is kennis overal toegankelijk voor iedereen. Je hebt nu naast basiskennis vaardigheden nodig die je leren hoe je de kennis op waarde moet schatten. Wat de bronnen zijn en hoe je de juiste kennis en experts kan vinden.

  3. Mooie blog.. met veel herkenning schijnbaar
    Als reactie op dit soort mooie blogs .. konden de mannen niet achter blijven en zijn nu ook een blog gestart de onderwijskerels.nl.
    Wij wensen hen ook Top bloggers net als onze vrouwen op onderwijswijven.nl

  4. Herkenbaar dilemma en eens met steeds grotere wordende belang van meer dan kwalificatie.
    Alle drie genoemde facetten zijn belangrijk. Er is een spanningsveld tussen de mate waarin en de wijze waarop.
    Nodig zijn (meer bekendheid met) methodieken die breed inzetbaar en hanteerbaar zijn en die het eenvoudiger mogelijk maken recht te doen aan de behoefte aan en de noodzaak van zowel kwalificatie als socialisatie en subjectificatie.

  5. Zucht zo herkenbaar. Wilde inderdaad dat die drie onderdelen wat meer balans zouden zijn binnen het onderwijs.
    Goed stuk.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *