Ontdekken, risico’s nemen, vervelen en kikkers vangen

De afgelopen weken duiken er in mijn twitter-box steeds berichten op over ‘vrij spelen’. Kinderen van tegenwoordig worden goed beschermd, door hun ouders en door school. Speeltoestellen zijn goedgekeurd en voldoen aan allerlei veiligheids-eisen en ruwe spelletjes zijn verboden. Dit is door Rene Peters mooi beschreven in zijn blog: http://renepetersoss.com/2014/02/12/rubbertegel-syndroom/

Het is eigenlijk een wonder dat onze generatie, zonder veiligheidsgordels in de auto, los achterop de fiets en spelend met onveilige speeltoestellen alles hebben overleefd.

Als volwassenen willen wij het spelen van onze kinderen goed begeleiden. De tijd die wij als ouders samen met onze kinderen doormaken moet ‘quality-time’ zijn. Samen met onze kinderen vullen we deze tijd volledig in. In de mei-vakantie wordt weinig gelummeld, maar worden bezoekjes aan Efteling, dierentuin, vrienden en musea gepland. Vertwijfeld wordt er door pedagogen afgevraagd of kinderen in de huidige tijd nog wel tijd krijgen om zich te vervelen, risico’s te nemen en te leren. Het goed begeleiden van kinderspel krijgt van Hester IJsseling de mooie titel curling education.
@hesterij: “Curling education”: ouders en school zijn druk met de baan glad te polijsten zodat ’t kind zich zonder hobbels kan ontwikkelen. Misvatting.

Een tweetal thema’s komen steeds naar voren:
* geef kinderen de ruimte om zich te ontwikkelen, dat betekent risico’s nemen, dingen zelf proberen en aan modderen. Al met al dus de ruimte om te experimenteren
* geef kinderen de ruimte om zich te vervelen, geef ze rust, stilte en laat ze lanterfanteren, zodat ze zelf creatief moeten zijn en tijd hebben voor zijns-vragen

Het eerste thema gaat over de ruimte die kinderen krijgen om zich te ontwikkelen. Leren vereist het nemen van zeker risico, het kind weet immers nog niet wat het effect zal zijn als hij of zij iets nieuws probeert. Het lijkt dus logisch om kinderen de mogelijkheid te geven om risico’s te nemen en eigen grenzen te ontdekken. Lekker kikkers vangen in de sloot, hutten bouwen in de tuin of vuurtje stoken in het weiland. Niet voor niets is het spreekwoord: ‘leren met vallen en opstaan’. Dat betekent voor scholen en ouders dat zij ruimte moeten geven aan vrij spelen. Kinderen leren veel van spelen en leren zonder direct leerdoel, volgens Berkhout.
http://www.rug.nl/news-and-events/news/news2012/promotie-berkhout-umcg

Voor grotere kinderen gaat het niet meer om vrij spel, maar om onderzoekend, ontwerpend of ontdekkend leren. Zelf uitvinden hoe dingen werken, zelf op zoek gaan naar vragen en antwoorden, daar leer je meer van. Dit vraagt wel een andere aanpak van leerkrachten, namelijk zelf ook nieuwsgierig zijn, vragen stellen (geen antwoorden geven) en vooral loslaten. Met alle nadruk op leerrendementen van taal en rekenen blijkt met name het loslaten heel erg lastig voor leerkrachten, dit vraagt moed en lef. Ontdekkend leren vraagt dus andere didactische vaardigheden van leerkrachten. Vanuit het project Techniek & ik is er aandacht voor deze vaardigheden van leerkrachten. http://www.kinderopvangtotaal.nl/PageFiles/290/Kennissessie%20Techniek%20en%20Ik.pdf

Velen zullen inbrengen dat het met vrij spelen ook veel gevaarlijker wordt op school. Wat gebeurt er als jongens ineens besluiten om rugby te gaan spelen op het schoolplein? Experimenten wijzen uit dat er echt niet meer ongelukken gebeuren als regels worden losgelaten. Kinderen vermaken zich prima en sommigen beweren zelfs dat er minder wordt gepest.
http://www.niburu.nl/dit-gebeurt-er-als-alle-regels-op-het-schoolplein-worden-afgeschaft/?utm_source=twitterfeed&utm_medium=facebook
In het buitenland zijn er zelfs geweldige speeltuinen waar je brand mag stichten en hutten mag bouwen. http://www.theatlantic.com/features/archive/2014/03/hey-parents-leave-those-kids-alone/358631/
Een ander argument is dat met ontdekkend leren de leerdoelen in het gedrang zullen komen. Met deze manier van leren is het minder zeker dat leerlingen alle leerdoelen behalen. De vraag is echter of dit met andere manieren van onderwijs beter geborgd wordt.

Het tweede thema was het recht op ‘lege tijd’ voor kinderen, tijd om te lanterfanteren en te vervelen. Onderzoek schijnt aan te tonen dat vervelen goed is voor creativiteit. Verveling is dus goed voor je, zegt men. http://www.nrc.nl/carriere/2013/01/10/verveling-op-werk-goed-voor-creativiteit/
De bewijzen die ik heb kunnen vinden voor het goede effect van verveling zijn beperkt, maar het lijkt logisch dat een kind dat zich verveelt zelf moet na denken over wat het wil en kan doen. Durven we onze kinderen nog lege tijd te geven? Ouders zoeken naar vulling voor de lege tijd, zoals de creatieve ouder in dit bericht van @Omdenken: http://omdenken.nl/vervelen/
Wat betekent dat eigenlijk voor scholen, betekent het dat we kinderen de tijd moeten geven om uit het raam te staren? Ik denk dat het betekent dat we kinderen de ruimte moeten geven, de ruimte om na te denken over wat ze leuk vinden, de ruimte om te ontdekken wie ze zijn, de ruimte om te bekijken wat ze hebben gemaakt. Tijd dus voor reflectie, reflectie zonder leerdoelen.

Zo, genoeg creatieve gedachten voor deze blog. Ik ga van mijn vrije tijd genieten, lekker mijmeren in de zon, terwijl mijn kinderen buiten mijn zicht bezig zijn met kikkers vangen in de sloot.

Heerlijk, mei-vakantie…

De (on)zekerheid van een beroepsregister

Lang geleden heb ik voor een vak geleerd. Ik heb zelfs een jaar extra geïnvesteerd om lid te mogen worden van het NIP, Nederlands instituut psychologen. Ik moest om lid te worden aantonen dat ik voldoende werkervaring had. Ik werkte bij een adviesbureau en deed helemaal niets met de kennis die ik tijdens mijn opleiding had opgedaan. Gelukkig voerde ik af en toe een medewerkerstevredenheidsonderzoek uit. Een geregistreerde psycholoog die bij mij in de buurt woonde wilde wel verklaren dat ik daarmee mijn kennis in de praktijk bracht. Daarmee was ik ineens een NIP-geregistreerd psycholoog. Dat was dan mooi geregeld. Ik heb de titel nooit op mijn visitekaartje durven zetten en na een aantal jaren heb ik de registratie ook niet verlengd.

“De (on)zekerheid van een beroepsregister” verder lezen