Blij-moedig besturen:Ruimte voor Ontwikkeling

Begin juni 2014 was het PO-congres. Er zijn heel wat tweets gemaakt over speeches (#bevlogenbesturen). In deze blog de boodschappen die ik uit deze twee dagen haalde.

ICT in onderwijs is als benzine in een koets…

Iedereen kent ze wel, digitale schoolboeken… Meestal gewoon een schoolboek vermomd als PDF, zodat je het ook op je digibord kunt laten zien. Ziet er leuk uit, maar een koets gaat niet harder rijden als hij benzine krijgt. We zijn in onderwijs vaak aan het ‘peuteren’ aan bestaande middelen en bekende paden. Dat werkt NIET! Als je wilt dat zaken anders worden, moet je het ook echt anders doen. ICT-ontwikkeling start dus niet bij een uitgeverij, maar bij onszelf. ICT-ontwikkeling start met visie op onderwijs. Daarna kunnen we pas de handen ineen slaan om uitgevers of andere partijen in beweging te krijgen. Dit vraagt eigenaarschap bij leerkrachten en de intentie om onderwijs samen  elke dag beetje beter te maken. De kern van ons werk is leren en we hebben zelf organisaties die niet als lerend systeem functioneren. Dat klinkt niet goed. Als je om je heen kijkt weet je dit wel, we lopen jaren achter. De vraag is: hoe kan je kinderen dan opleiden voor de toekomst? We kunnen zoveel leren van ontwikkelingen in bedrijfsleven en ontwikkelingen in andere landen, maar we investeren als primair onderwijs niets in innovatie en verzamelen van relevant onderzoek. Hoeveel scholen zij  er echt bezig met onderzoek en innovatie?

Dwarsdenken, Dromen en Afkijken: de vaardigheden van de toekomst

Over 10 jaar zijn er beroepen die we nu  nog niet kennen. De doorloopsnelheid van producten en bedrijven is steeds korter. Kortom, we leiden op voor een wereld die we niet kennen. De producten van marktleiders, zoals apple, kenmerken zich door het creatief toepassen van bestaande technieken. Dus afkijken en in elkaar flansen werkt! Dat zijn nu net de vaardigheden die we in het onderwijs afremmen. Het gaat in onderwijs niet alleen om kwalificeren, maar ook om socialiseren en  ontwikkeling van vaardigheden. De maatschappij zoekt competente rebellen en constructieve dwarsdenkers en dat zijn juist de leerlingen die het in het huidige onderwijs lastig hebben. Onderwijs is een cadeautje aan kinderen, het stimuleert ontwikkeling, nieuwsgierigheid en verwondering. We zullen dus veel meer moeten inzetten op ontdekkend en onderzoekend leren, want we kennen zelf de antwoorden ook niet. Innovaties beginnen met dromen en inspiratie. Inspiratie zit vaak in kleine dingen, zoals Andre Kuipers die dacht: `ik wil ook m&m-s eten in de ruimte’. Jonge mensen de ruimte geven om te ontwikkelen daar gaat het om in onderwijs.

Schizofrenie tussen maakbaarheid en responsiviteit

Onze opdracht is dus helder, maar we bevinden ons in een schizofrene werkelijkheid: de overheid geeft richting en faciliteert lekker liniair door, terwijl wij de ruimte nodig hebben om te kunnen ontwikkelen. Er zijn allerlei politieke gedachten over taal-rekenen-sport-pesten etcetera. Deze politieke gedachten worden vanuit het idee van de maakbare samenleving omgezet in protocollen, richtlijnen en handreikingen. Deze politieke thema’s zijn echter meestal privé opinies met zeer beperkte onderbouwing.  De protocollen, handreikingen en richtlijnen rijzen de pan uit, en wat doen wij: we geven het als zelfrijzend bakmeel de ruimte en voegen we er soms zelf nog een handreiking of protocol aan toe. Toegegeven, op de handen zitten is niet de sterkste kant van ons als bestuurders. We blijven lineair denken, we blijven denken dat het beter wordt als we iets DOEN.  Experimenten slaan we plat met kaders, evaluatiecriteria en subsidievoorwaarden. De responsiviteit die de maatschappij van ons vraagt is niet te combineren met lesmethoden die in 8 jaar worden afgeschreven; om eens iets te noemen. Besturen met regels en pegels lukt niet meer. Beter onderwijs is geen kwestie van meer geld, maar van onderwijs opzetten als lerend systeem.

Van complex naar overzichtelijk: dorpen in de stad?

En dan die mooie woorden in beleidsdocumenten, ze staan er prachtig. Ik vraag me echter af of er iemand is die de complexe werkelijkheid van bijvoorbeeld Passend Onderwijs op de camping aan zijn buurman kan uitleggen. In al die mooie woorden is het vaak lang zoeken naar het woord kind, leerling of ouder. Het is niet moeilijk om iets simpels ingewikkeld te maken, het is wel heel moeilijk om iets ingewikkelds simpel te maken. We moeten op zoek naar de overzichtelijkheid, dorpen in de stad in plaats van de grote conglomeraten, zoals passend onderwijs! Kindvoorzieningen van 0-12 in de wijk zonder schotten, diverse wet- en regelgeving, diverse cao’s, diverse denominaties. Dat zou mooi zijn! Toekomst voor alle kinderen organiseren vraagt moed, lef en doorzettingsvermogen (#blijmoedigbesturen). Echt anders organiseren! Proactief, veerkrachtig en innovatief organiseren. Dus niet: ‘Zoek de grenzen van de wet op’. Creëer nieuwe werkelijkheid en zoek nieuwe wetten: Op naar een geloofwaardig initiatief uit de sector!  RUIMTE voor ONTWIKKELING

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *